برنامه ي لونا - قسمت اول
thumb 7326459لونا یکی از بزرگ*ترین و معروف*ترین برنامه*های فضایی شوروی سابق بود. شوروی طی این برنامه در طول 18 سال، 24 کاوشگر را برای تحقیق، بررسی و داده*برداری از ماه، روانه این قمر سیاره زمین کرد. اگرچه تعداد زیادی از ماموریت*ها ناموفق بود، اما در طول این برنامه ده*ها رکورد فضایی به ثبت رسید (قرار گرفتن اولین فضاپیما در مدار خورشید، ایجاد اولین دنباله*دار مصنوعی، فرود اولین ربات بر سطح ماه، اولین عکس از سمت تاریک ماه، قرار گرفتن اولین فضاپیما در مدار ماه و غیره) و اطلاعات گران*بهایی از محیط فضا و کره ماه به دست آمد که در آینده روشنگر راه دانشمندان عرصه فضایی شد.
[برنامه لونا]، كه [لونيك] نيز خوانده مي*شود، عنوان اولين برنامه فضايي شوروي سابق با هدف كاوش در فضاست. لونا در زبان روسي به معناي ماه است. برنامه لونا در ابتدا، سه هدف را دنبال مي*كرد.

  • به دست آوردن اطلاعات بيشتر از محيط فضا و نحوه دستيابي به كرات ديگر؛
  • فرود فضاپيما بر روي سطح كره ماه، و
  • كمك به فرود آوردن انسان در كره ماه.
برنامه لونا به خوبي توانست به اهداف اول و دوم خود برسد، اما تحقق عيني هدف سوم خود را هرگز نديد. البته بايد توجه داشت كه برنامه سفر انسان به ماه شوروي ذيل برنامه*هاي ديگري نيز دنبال مي*شد و لونا بخشي از كل برنامه بود. مثلاً يكي از دلايل اصلي شكست برنامه، ناكام ماندن پروژه پرتابگرهاي عظيم [اِن-1] در رسيدن به اهداف خود بود [1].

برنامه لونا تا سال 1976 ادامه داشت،* اما روس*ها بعد از فتح ماه توسط آمريكايي*ها، در ذيل برنامه آپولو، در سال 1969، از دنبال كردن هدف سوم، كه لونا انجام بخشي از آن را بر عهده داشت، رويگردان شدند. آنها نه تنها آرزو داشتند انساني را از اتحاد جماهير شوروي بر سطح ماه فرود آورند، بلكه مي*خواستند جلوتر از آمريكايي*ها اين كار را انجام دهند.

شوروي در سال 1968 پس از اينكه تا حدود زيادي از فرستادن انسان به ماه نااميد شده بود، تلويحاً اعلام كرد كه هدف شوروي تنها فرستادن ربات به سطح ماه است و به دليل اهميت حفظ جان فضانوردان (!) اين برنامه برايش اولويتي ندارد. پس از موفقيت آمريكايي*ها در اين زمينه هم اين*طور وانمود كردند كه اصلاً اتفاق مهمي نيافتاده و سفر به ماه هدف مهمي براي شوروي به حساب نمي*آمده است. اما واقعيت چيز ديگري بود. درگذشت ناگهاني [سرگِي كاراليوف]، مدير و مغز متفكر تمام برنامه*هاي فضايي شوروي در سال 1966، ضربه بزرگي به برنامه لونا و ديگر برنامه*هاي شوروي وارد كرد.

لونا اهداف اول و دوم خود را خيلي خوب دنبال كرد. اين برنامه بسياري از ركوردهاي فضايي را به نام خود ثبت كرد (قرارگرفتن اولين فضاپيما در مدار خورشيد، ايجاد اولين دنباله*دار مصنوعي، فرود اولين ربات بر سطح ماه، اولين عكس از سمت تاريك ماه، قرار گرفتن اولين فضاپيما در مدار ماه و...) كه در ادامه به آنها اشاره خواهد شد [2].
برنامه لونا كه در آن، طي سال*هاي 1958 تا 1976، 48 پرتاب را به نمايش گذاشت، يكي از نقاط مهم تاريخ و عصر فضا به شمار مي*آيد. 24 پرتاب از اين پرتاب*ها، در همان مرحله پرتاب شكست خورد. از 24 فضاپيمايي كه با موفقيت به فضا پرتاب شدند نيز تنها 15 فضاپيما توانستند ماموريت خود را تقريباً به صورت كامل به پايان برسانند. ماموريت*هايي كه با عنوان لونا يا لونيك نام*گذاري شده*اند، پرتاب*هاي موفق هستند. اما ماموريت*هايي كه با عنوان لونا + شماره سال (مانند: لونا1964) يا [كاسموس] نامگذاري مي*شوند، در همان مرحله پرتاب ناكام مانده*اند.
5 Luna20Program2001تصوير 1- فضاپيماي كاوشگر لونا1